Ce concert(excellemment capté) du 8 septembre 1968, est à trois titres symbolique de la trajectoire de Rafael Kubelik : donné quelques jours après l’écrasement du Printemps de Prague par les troupes du Pacte de Varsovie, il marque les vingt ans d’exil du chef tchèque et se tient à Lucerne, ville où il a entretemps élu domicile.

Avec sa rythmique robuste et ses accords charnus, sa lecture de la Symphonie no 99 de Haydn ne s’embarrasse guère de scrupules stylistiques. Sa rassurante vigueur – ces flûtes galantes en diable ! – est révélatrice de l’esthétique qui prédominait encore, loin de l’acuité que les pionniers Hermann Scherchen ou Hans Rosbaud s’étaient employés à restaurer.

Le concerto pour piano de Schönberg n’a pas ce caractère daté. Rarement la partie soliste aura moins senti l’effort que sous les doigts de John Ogdon. Conjurant toute aridité, son toucher tempère par sa plasticité le sérialisme de l’écriture pour faire surgir çà et là des réminiscences des Trois pièces pour piano op. 11, voire des Cinq pièces pour orchestre op. 16.

Kubelik aborde la 4e de Tchaïkovski avec une ardeur mâtinée d’austérité. Le premier mouvement file droit, comme taillé à la serpe. Renonçant aux rallentandos, le chef maintient l’Andantino dans un cadre tout aussi dépouillé. Bouclé en 5’ 15’’ (soit trente secondes de moins qu’avec Mravinski et Markevitch qui pourtant ne traînent pas), le Scherzo est l’un des plus haletants de la discographie, tandis que le finale accentue l’oppositon entre le premier thème, projeté avec une fougue lapidaire, et le second que Kubelik étire sans pour autant l’alanguir.

Alex Potter bringt für diese Werke ein seidig vanilliges Timbre mit dem gewissen Etwas, eine stupende Agilität sowie eine im Legato ebenmäßig ruhige Stimmführung mit.
La festa musicale begleitet den Countertenor stilgerecht und stimmungsvoll [...]

Vokal- und Instrumentalwerke von drei Antonios enthält diese CD von Audite: Antonio Lotti, Antonio Caldara und Antonio Vivaldi. In einem Programm, das ebenso eklektisch wie stilistisch vielfältig ist, stellt der Countertenor Alex Potter sein Talent unter Beweis. Sein goldenes Timbre und seine elegante Stimmführung sind ein Gewinn für die gesungenen Stücke.

La Festa Musicale verbindet quicklebendiges Musizieren mit Ausdruck und Energie. Das führt zu einem farbig-vitalen, satten Klangbild. Dabei pflegen sie die typisch italienische, manchmal etwas rauhe Tongebung mit einem gefühlsbetonten, extrovertierten und affektreichen Zugriff.


Vocal and instrumental works by three Antonios are included in this CD from Audite: Antonio Lotti, Antonio Caldara and Antonio Vivaldi.

In a program as eclectic as it is stylistically diverse, countertenor Alex Potter showcases his talents. His golden timbre and elegant vocal delivery are an asset to the pieces sung.

La Festa Musicale combines lively music-making with expression and energy. This leads to a colorful-vital, rich sound. At the same time they cultivate the typically Italian, sometimes somewhat rough tone with an emotional, extroverted and affect-rich approach.

«Lanzelot» zeitigt eine komplexe Partitur, die von allen Beteiligten hier ungemein leidenschaftlich und emphatisch umgesetzt wird. [...] Die dafür nötige Präzision und Konzentration ist in dieser Produktion überall am Werke.

De concerti van Pietro Locatelli worden gekenmerkt door vindingrijkheid en verscheidenheid. Zijn Introduttioni teatrali vormen een waar vuurwerk van muzikale ideeën, contrasten en effecten, terwijl zijn Concerti grossi de virtuositeit van de solisten laten horen. Deze opname presenteert de concerten uitgevoerd door een klein ensemble. Dit was de bedoeling van Locatelli, die op zijn reizen met lokale ensembles speelde, waarbij hij zeer virtuoze en veeleisende solopassages afwisselde met eenvoudiger tutti-passages.

In zijn muziek, verlegde Locatelli de grenzen van de viooltechniek met een ongekend virtuoze en zelfs romantische visie. Het veelvuldig gebruik van uitzonderlijk hoge posities op de viool, veel capriolen in de linkerhand, waaronder dubbelgrepen en uitgerekte vingerzettingen, en de verkenning van tot dan toe zelden gebruikte boog technieken, maakte hem een pionier van vioolspel, de muziek voor viool en van de ontwikkeling van de viooltechniek in het algemeen. Ondanks zijn duidelijke fascinatie voor virtuositeit, zorgde Locatelli in de eerste plaats voor charmante, originele melodieën en persoonlijke karakterisering.

Pietro Antonio Locatelli werd geboren in Bergamo in 1695. Tussen 1716 en 1722 was hij lid van de “congregazione generale dei musici di S. Cecilia” in Rome en was hij onder de bescherming van de prelaat en toekomstige kardinaal Camillo Cybo aan wie hij in 1721 zijn Concerti Grossi op. 1 opdroeg. Locatelli was ook in dienst van de machtige familie Caetani, van de kerk (Basilica) San Lorenzo in Damaso en van andere Romeinse adellijke huizen zoals dat van kardinaal Pietro Ottoboni in diens magistraal Palazzo della Cancelleria. Ottoboni was librettist en beschermheer van Corelli, de jonge Händel, Alessandro Scarlatti, Antonio Vivaldi en Antonio Caldara.

Locatelli moet ook enige tijd in Venetië hebben doorgebracht voordat hij zich definitief in Amsterdam vestigde. In 1733 besloot hij om zijn “L’Arte del Violino” (gepubliceerd door uitgeverij Le Cène in Amsterdam) op te dragen aan de Venetiaanse patriarch Girolamo Michele Lin, als dank voor zijn gastvrijheid en zijn waardering voor zijn muziek. Tussen 1729 en 1764 woonde Locatelli aan de Prinsengracht in Amsterdam. In deze stad maakte hij carrière. Na een aantal concertreizen door Frankrijk en Duitsland vestigde Locatelli zich in 1729 definitief in Amsterdam. Hij gaf er vioolles en was er een belangrijke muziekuitgever. Hij organiseerde concerten, werd door Cornelis Troost geportretteerd en leidde het door hem opgericht Collegium Musicum. Na zijn dood in 1764 werd zijn immense bibliotheek met boeken over de meest uiteenlopende onderwerpen geveild.

Locatelli componeerde “L’Arte del violino”, op. 3, een bundel van twaalf concerti voor viool en strijkers. De bundel bevat tevens 24 technisch immens moeilijke capricci voor soloviool, de voorlopers van de 24 Capricci op. 1 van Niccolò Paganini. Hij componeerde in de lijn van Corelli in een stijl te vergelijken met die van Antonio Vivaldi. Naast Jean-Marie Leclair, met wie hij samen speelde in Londen en aan het hof in Kassel, was hij de grootste vioolvirtuoos van zijn tijd. Locatelli componeerde tussen 1721 en 1762, 24 concerti grossi, 12 sonaten voor fluit en basso continuo, “L’Arte del violino” (12 vioolconcerti en 24 capricci voor vioolsolo), ouverturen, triosonaten en vioolsonaten. Waarschijnlijk componeerde hij de concerti tussen 1723 en 1729, de jaren waarin hij voornamelijk optrad aan prinselijke hoven in Italië en Duitsland.

Na zijn studies, o.a. bij Prof. Heinz Schunk, werd de violist, Gernot Süßmuth, concertmeester van het Rundfunk-Sinfonie-Orchester Berlin. Later vervulde hij dezelfde rol in de Staatskapelle in Berlijn en in de Staatskapelle in Weimar. Van 1983 tot maart 2000, wijdde Gernot Süßmuth het grootste deel van zijn tijd aan het Petersen Quartet, waarmee hij tal van concerten speelde en cd’s opnam, waarvan sommige bekroond werden. Hij richtte samen met de cellist, Hans-Jakob Eschenburg, het Aperto Piano Quartet op, en naast met dit kwartet, speelde hij ook samen met Steven Bishop, Paul Meyer, Norbert Brainin en Martin Lovett, en in november 2001, tijdens Furtwängler-Tage in Jena, met Daniel Barenboim. Gernot Süßmuth is de artistiek leider van het European Union Chamber Orchestra en gedurende een aantal jaren wijdde hij zich aan de opleiding van jong muzikaal talent aan de conservatoria van Berlijn en Weimar. In 2004 werd hij ereprofessor aan de Franz Liszt Muziekacademie in Weimar en in 2008, richtte hij met Mirijam Contzen, Ulrich Eichenauer en Peter Hörr, het “Waldstein Quartet” op.

Het Thüringer Bach Collegium speelt werken van Johann Sebastian Bach, zijn voorouders (uit het Altbachische Archiv), zijn zonen en zijn tijdgenoten, op historische instrumenten. Het ensemble staat onder leiding van Gernot Süßmuth. Christian Bergmann, algemeen directeur en contrabassist, speelt al 17 jaar in de Staatskapelle Weimar. Beide musici kwamen reeds in hun vroege jeugd in contact met de muziek van J.S. Bach. Johann Sebastian Bach leefde immers de eerste 30 jaar van zijn leven, in Eisenach, Arnstadt en Weimar en andere kleinere plaatsen in Thüringen. Christian Bergmann bv. werd geboren in Arnstadt en gedoopt in de Bachkerk. De 12 leden van het Thüringer Bach Collegium zijn Dagmar Spengler-Süßmuth (cello) en Gernot Süßmuth (viool), Christian Bergmann (contrabas), Alexandre Castro-Balbi (cello), Jörg Reddin (orgel/klavecimbel), Jonathan Kliegel (altviool), David Castro-Balbi (viool), Irina Zwiener (viool), Raphael Hevicke (viool) (foto), Jürgen Karwath (viool/altviool), Frank Forst (fagot) en Rupprecht Johannes Drees (trompet). Niet te missen!

Tyrannei und mangelnden Widerstand thematisiert die Oper „Lanzelot“ von Paul Dessau und Heiner Müller. 1969 uraufgeführt in Ostberlin, verschwand sie schnell in den Archiven. 2019 wurde die Oper am Nationaltheater in Weimar wieder ausgegraben, jetzt ist ein eindrucksvoller Mitschnitt davon erschienen. [...]

Der in Bergamo geborene Violinvirtuose und Komponist Pietro Antonio Locatelli ließ sich 1729 in Amsterdam nieder. Dort gab er seine eigenen Werke heraus und genoss das Ansehen der musikbegeisterten Kaufleute der Stadt. Das Thüringer Bach Collegium hat Locatellis Opus 4 in der Oberkirche Arnstadt auf Originalinstrumenten eingespielt. Dazu gehören sechs „Introduttioni teatrali“ sowie zwei Concerti, von denen eines, wie der Titel „À imitazione de corni da caccia“ verdeutlicht, klanglich Jagdhörner nachahmt. Überhaupt ist diese Musik voller überraschender Effekte, Verve und brillanter Passagen für die Soloviolinen, die das Ensemble mit hörbarer Spielfreude auskostet.

Rasant stürzt sich das Thüringer Bach Collegium angeführt von Gernot Süßmuth in den Kopfsatz von Locatellis lntroduttione teatrale Nr. 1. Das dreisätzige Werk trägt im Titel den Zusatz "theatralisch", eine Verbindung zu einem Bühnenstück gibt's aber nicht. Auf Originalinstrumenten spielen die Ensemblemitglieder dieses Allegro engagiert, brillant und mit hörbarer Freude.

Новый альбом Алекса Поттера посвящен трем представителям венецианской школы,трем современникам и,наконец,трем Антонио– Вивальди(1678–1741),Кальдара(1671–1736) ,Лотти(1666–1740).И,как обычно,Поттер остается верен себе: звучат духовные произведения этих композиторов.Своего рода,мастеркласс ,как нужно петь такую музыку.Даже' репертуарный ' мотет Nisi Dominus Вивальди звучит небанально; скажу даже,что это одно из лучших исполнений,когда-либо слышаных мною– и вокально,и,главное,по стилю.

Übersetzung:
Alex Potters neues Album ist drei Vertretern der venezianischen Schule gewidmet, drei Zeitgenossen und schließlich drei Antonios - Vivaldi (1678-1741), Caldara (1671-1736), Lotti (1666-1740). Und wie immer bleibt sich Potter treu: Es erklingen geistliche Werke dieser Komponisten. Selbst die 'Repertoire'-Motette Nisi Dominus von Vivaldi klingt nicht trivial; ich will sogar sagen, dass dies eine der besten Wiedergaben ist, die ich je gehört habe - stimmlich und vor allem stilistisch.

Pietro Antonio Locatelli is known first and foremost as the composer of twelve virtuosic violin concertos which were published as his opus 3 in 1733. In this capacity he is considered the “founding-father of modern instrumental virtuosity” as the Dutch musicologist Albert Dunning writes in New Grove.

Locatelli was a child prodigy and became a member of the instrumental ensemble of the basilica in his birthplace, Bergamo, at the age of 14. In 1711 he went to Rome, where he came under the influence of Corelli, although there is no evidence that he was his pupil. Locatelli spent most of his lifetime in Amsterdam, probably mainly because the city was the centre of music publishing in Europe. His opus 1 was published by Le Cène, who also printed other collections of orchestral music. Locatelli took care of printing and selling his own chamber music, though, which resulted in the publication of seven collections, from the Op 2 to the Op 8. As at his death he turned out to be quite prosperous, he must have been a pretty good entrepreneur. He also sold musical instruments and strings, and he collected books and art. Although he mostly kept his distance from social life in the city, he regularly gave concerts at his home, probably for a circle of wealthy citizens.

Locatelli was arguably the greatest virtuoso of his time, and he himself certainly thought so. The story goes that after performing a dazzling solo he exclaimed: “Ah! What do you have to say about that?” However, many of his contemporaries found his style of playing and his compositions hard to swallow. The Dutch organist Jacob Wilhelm Lustig, while acknowledging Locatelli’s ability to captivate his audience with his virtuosity, stated that his playing was “so brutal that sensitive ears found it unbearable”. The English journalist Charles Burney showed little enthusiasm for Locatelli’s music, which “excites more surprise than pleasure”. His contemporary Charles Avison, a staunch admirer of Locatelli’s colleague Francesco Geminiani, characterised Locatelli’s music as “defective in various harmony and true invention”.

The controversies about Locatelli’s violin concertos have largely overshadowed other parts of his oeuvre. In 2015 Brilliant Classics released a recording of his entire oeuvre, which revealed that there is more to Locatelli than these concertos. He also composed a substantial amount of chamber music (trio sonatas, solo sonatas for violin and flute respectively) and concerti grossi. The present disc includes the largest part of his Op. 4, a set of six Introduttioni teatrali and six concerti grossi. This collection was published in 1735 by Le Cène in Amsterdam. Despite their different titles, the two sets have in common that they are scored in the way of a concerto grosso. Both the concertino and the ripieno consist of two violins, viola and cello. The edition was dedicated to Abraham Vermeeren, a rich Amsterdam merchant, who is described as a “lover of music”. At his death, his estate included several instruments. He may have been a member of a collegium musicum, and in this capacity have played Locatelli’s music.

The title introduttione teatrale suggests that these pieces have been written as overtures to operas. Their form also points in this direction, as they are not any different from opera overtures of the time. Locatelli himself did never compose an opera, and these pieces may have served as overtures to operas by colleagues of his. Another possibility is that they were performed as introductions to plays in the theatre in Amsterdam, close to Locatelli’s home. The first movements are most notable for their effects and virtuosity, and may have served as curtain raisers. The second movements, mostly with the tempo indication andante (the first Introduttione is the exception), have the indication sempre piano, and have the character of a cantabile. The closing movements are written in a dance rhythm.

These pieces are rather short: the longest takes a little under seven minutes. That leaves space for some of the concerti grossi from the same collection. The performers decided to record the first two of them, meaning the numbers seven and eight of the Op 4. The most remarkable is the No 8 which has the addition a imitazione de’ corni da caccia (in imitation of hunting horns). In the first two movements – a grave and a fugue – the concertino plays in unison with the corresponding ripieno parts, which points in the direction of the stile antico. In the last two movements the first violin has a solo role and at this point we hear some of the virtuosity of the solo concertos; that includes double stopping suggesting the two horns the title refers to.

Even in these pieces, which are formally rather conventional, it is impossible to overlook the peculiarities which make Locatelli a unique figure in the musical landscape of his time. That concerns the use of harmony, musical figures and solo episodes which can be quite demanding, even if they are short. The violin concertos are never far away. It is rather surprising that – apart from the concertos – his oeuvre is seldom performed. The Op 4 has been recorded a few times complete, by the Ensemble Violini Capricciosi as part of the above-mentioned Brilliant Classics set, and by the Raglan Baroque Players (Hyperion, 1997). The Introduttioni teatrali have also been recorded by the Freiburger Barockorchester (deutsche harmonia mundi, 1993). A new recording is not superfluous, and the Thüringer Bach Collegium delivers fine performances which do full justice to these interesting pieces. If you have kept your distance from Locatelli because of his violin concertos, this recording offers a good opportunity to see him in a different light. It could even be a bridge to the violin concertos.