« Requiem », annonce fièrement la couverture de ce deuxième album que l’éditeur et les musiciens de La Festa Musicale consacrent à Werner, dès 1728 Kapellmeister auprès des princes Esterhazy, où Haydn lui succéda. Mais cet office des morts en ut mineur (1763), l’un des trois du compositeur et qui, sans surprise, confie un rôle important aux deux trombones, ne dure que vingt-trois minutes. Le reste de l’album propose les introductions orchestrales de trois de ses six oratorios, une de ses quinze sonatines et trois motets a cappella archaïsants. L’indéniable science de l’écriture, notamment fuguée, ne compense malheureusement pas le manque d’inspiration, d’autant que les interprètes, s’ils sont globalement de qualité, en particulier l’octuor vocal (Voktett Hannover), semblent trop souvent ne s’investir que mollement dans leur tâche.

on apprécie le zèle heurté et disruptif imposé à la Toccata [...] On pourra [...] la digérer comme un coup d’éclat au sein d’un parcours globalement convaincant, du moins très stimulant.

Die wichtigste CD-Veröffentlichung seit sehr langer Zeit [...] schließt mit der Gesamtaufnahme von Paul Dessaus "Lanzelot" eine empfindliche Repertoire-Lücke. [...] Die Aufnahme ist eine grandiose Leistung aller Beteiligten [...] eine absolut unverzichtbare Aufnahme!

Der Geiger Stefan Hempel und der Pianist Daniel Seroussi haben sich als eigespieltes Duo ein ebenso abwechslungsreiches wie auch anspruchsvolles Programm zusammengestellt. Dabei haben sie mit dem Titel Mythen und Melodien die weite Spanne von geheimnisvoll bis hin zu leicht eingängig gewählt, was die Breite ihrer Auswahl umreißt. Alle gewählten Werke sind echt bekannt und stehen vielleicht doch nicht in der ersten Reihe, wenn man an das Repertoire für diese Besetzung denkt, weil sie anspruchsvoll sind und nicht alle einen gerade einfachen Zugang erlauben. Die Stücke aus dem ersten Drittel des 20. Jahrhunderts bieten neue Ausdrucksbereiche nach Ablauf der Zeit, in der melodische und virtuose Ausprägung im Mittelpunkt standen.

Ihr Spiel ist von dem gemeinsamen Herangehen geprägt, die jeweilige Musik mit dezidierter Zuwendung und ununterbrochener Energie zu präsentieren. Trotzdem bleiben sie auf dem rechten Weg und behalten trotzdem eine abgemessene Intensität bei, die sie geschmackvolle Interpretationen gestalten lässt. Beide stehen sich im gegenseitigen Geben und Nehmen nichts nach und so vermitteln sie sich immer wieder Impulse. Dieses Miteinander zeigt die dichte Abstimmung, die einem bestens funktionierenden Duo eigen ist.

Etwa bei den der Fantasie von Messiaen formulieren sie ebenso sicher wie verschmitzt die unregelmäßigen rhythmischen Muster. Bei Korngolds Much Ado About Nothing bietet ihr Spiel eine tiefgehende Sicht auf die verkörperten Charaktere, wie sie in Prokofievs fünf Stücken das vokale Timbre treffen. Besonders gefällt mir ihre Version der Pavane pour une infante défunte, arrangiert vom polnischen Geiger Paul Kochanski. Hier leben sie mit Freude das langsam schreitende Tempo aus und geben der Musik trotzdem eine sanfte Bewegung, so dass sie sich vorwärts bewegt und alles wird in ein zartes, aber auch edles Gewand gekleidet, wie man es sich nach Bildern von Velasquez bei einer Prinzessin vorstellt.

Wie beim Label Audite üblich ist die technische Umsetzung mit der Mikrofonjustierung, die nah am Geschehen, aber nicht überpointiert ist, hervorragend.


English:

The violinist Stefan Hempel and the pianist Daniel Seroussi have put together a program as varied as it is demanding as a duo of their own. With the title Myths and Melodies they have chosen the wide range from mysterious to easily catchy, which outlines the breadth of their selection. All of the chosen works are genuinely well-known and are perhaps not in the first rank when thinking about the repertoire for this instrumentation, because they are demanding and not all of them allow a straightforward approach. The pieces from the first third of the 20th century offer new areas of expression after the expiration of the period when melodic and virtuosic expression were the main focus.

Their playing is characterized by the common approach to present the respective music with decided attention and uninterrupted energy. Nevertheless, they stay on the right track and still maintain a measured intensity that lets them shape tasteful interpretations. Both are in no way inferior to each other in their mutual give and take, and thus they constantly impart impulses to each other. This togetherness shows the dense coordination that is inherent in an optimally functioning duo.

In Messiaen’s Fantasie, for example, they formulate the irregular rhythmic patterns with as much assurance as mischievousness. In Korngold’s Much Ado About Nothing, their playing offers a profound view of the embodied characters as they meet the vocal timbre in Prokofiev’s five pieces. I especially like their version of Pavane pour une infante défunte, arranged by Polish violinist Paul Kochanski. Here they joyfully live out the slow-stepping tempo, yet give the music a gentle movement so that it moves forward, and everything is clothed in a delicate yet noble garb, as one imagines a princess would be after paintings by Velasquez.

As usual with the Audite label, the technical realization is excellent with the microphone adjustment that is close to the action but not over-pointed.

If one wants to convince an audience that a little-known composer deserves to be better known, one needs top-class performances. And that is exactly what we get here. The four soloists are excellent, as one can hear especially in the Requiem. Voktett Hannover, a vocal ensemble of eight voices, and la feste musicale also deliver outstanding performances.

Eén van de meest belangrijke en grootse opera’s van de DDR nu eindelijk op CD.

Dat weten we van Mozarts La clemenza di Tito, Schuberts “Unfinished” of Erich Wolfgang Korngolds opera Die tote Stadt: er zijn meesterwerken uit de muziekgeschiedenis die gewoon een tijdje vergeten worden, voordat ze in een later tijdperk herontdekt worden als spiegel van de eigen gevoeligheden. De redenen voor dit vergeten zijn legio – in het geval van Paul Dessau’s sprookjesopera Lanzelot zijn ze waarschijnlijk duidelijk politiek van aard. Wat ook te maken heeft met het feit dat Dessau (1894-1979), zoon van een Joodse tabakswinkelier uit Hamburg, zich na ballingschap tijdens de Tweede Wereldoorlog in de Sovjetbezettingszone vestigde en tot zijn dood leefde als een politiek loyale maar ook door en door dissidente tijdgenoot van de DDR.

Door zijn samenwerking met Bertolt Brecht ontdekte Dessau op 60-jarige leeftijd voor zichzelf het muziektheater, dat in zijn ogen alleen bestaansrecht had als politiek didactisch toneelstuk. Tweemaal zette hij teksten van Brecht op muziek, totdat hij zich in zijn derde opera wendde tot het sprookje “De draak” van de Sovjet-schrijver Jevgeni Schwarz, dat de toneelschrijver Heiner Müller samen met Ginka Cholakova voor hem bewerkte voor het libretto van Lancelot.

Het verhaal is zo explosief dat zelfs het origineel verboden werd onder Stalin: Een draak die eeuwen geleden het volk bevrijdde van cholera leidt nu een totalitair regime, maar is geliefd bij het volk omdat hij hen orde en consumptie garandeert. De verschijning van de zelfbenoemde vrijheidsheld Lancelot roept verzet op onder de burgers; uiteindelijk is het de vraag of het volk echt klaar is voor een revolutie. Verrassend genoeg stuitte het materiaal bij de première in de (Oost-)Berlijnse Staatsopera in december 1969 niet op verzet van de DDR-autoriteiten; de productie van Dessau’s vrouw Ruth Berghaus was terughoudend in haar politieke statement. Toch behoorde de muziek van Dessau destijds tot de modernste en meest provocerende die in de DDR was toegestaan. De eisen aan het vocaal ensemble, het koor en het orkest zijn kolossaal, een rijk uitgeruste slagwerkgroep zorgt voor punch, en de componist zorgt ook voor bandopnames die in de zaal worden afgespeeld.

Nergens in zijn werk komt Dessau met een grotere verscheidenheid aan muzikale stijlen; van barok concerto grosso en romantische parodieën tot agitprop muziek en moderne klanken, hij trekt alle registers open. Met zijn veelheid aan muzikale niveaus en zijn beroep op de moed van de vrijheid is Lanzelot de Oost-Duitse tegenhanger van het even ambitieuze totaaltheater Soldaten van Bernd Alois Zimmermann. Lanzelot werd slechts drie keer opgevoerd tijdens Dessau’s leven, daarna verdween het stuk van het toneel en een opname werd nooit gemaakt. En pas 50 jaar na de première durfden het Nationaltheater Weimar en het Theater Erfurt de uitdaging van het stuk opnieuw aan.

Eind 2019 kwam Lanzelot uit in Weimar in een productie van Peter Konwitschny en onder leiding van Dominik Beykirch; helaas werd de opname in Erfurt gedwarsboomd door de Coronapandemie. Deze bewerkte opname bewijst de kracht van Paul Dessau’s muziek en boodschap, waardoor deze vandaag de dag, drie decennia na het einde van de Koude Oorlog, nog steeds brandend actueel is.

Het muzikaal en technisch veeleisende programma waarmee Stefan Hempel en Daniel Seroussi hun auditiedebuut maken, biedt een indrukwekkend panorama van de ontwikkeling van de literatuur voor viool begeleid door piano in het eerste derde deel van de 20e eeuw. Terwijl de grote werken van de 19e eeuw, van Beethoven en Mendelssohn Bartholdy tot Brahms en Tsjaikovski, gericht waren op melodische kracht en virtuoze schittering, openen de hier uitgevoerde composities van Korngold, Szymanowski, Prokofieff en Messiaen uit de jaren 1915 tot 1933 nieuwe expressiegebieden voor het instrument. De intensiteit van de interpretaties van Hempel en Seroussi maakt duidelijk dat de viool, net als de piano, een universeel instrument is dat moeiteloos recht doet aan de diversiteit van de talen van het muzikale modernisme. Het programma wordt aangevuld met de transcriptie van Ravels beroemde pianostuk Pavane pour une infante défunte door de Poolse violist Paul Kochanski en – als downloadbare bonustrack – Gabriel Fauré’s melancholische Morceau de concours uit 1903.

1000 Klangzitate, Agitprop, Jazz, Barock, Unsinn und herrliches Geschepper. Fabelhaftes Zeug, verrückter Stoff, jetzt erstmals auf CD.

Auch auf Tonträger wirkt „Lanzelot“ (1969) zwischen harmonischen Luxusklängen à la Richard Strauss und expressiven Schlagwerk-Sturzfluten erstaunlich kurzweilig. Neben exzellenten Chorleistungen können sich die Solisten bestens hören lassen.